Монгол Улс ШХАБ-ын хурлаар бэлчээрийн усан хангамжийн таван жилийн санаачилгаа танилцуулав

БНХАУ-ын Шэньси мужийн Янлин хотноо энэ сарын 25-нд 33 дахь удаагийн Хятадын Янлин хотын Хөдөө аж ахуйн өндөр технологийн үзэсгэлэнгийн хүрээнд "Хөдөө аж ахуйн орчин үеийн хөгжлийн асуудлаарх ШХАБ-ын дугуй ширээний бага хурал" боллоо.

Энэ жилийн хурлын сэдэв нь "ШХАБ-ын хөдөө аж ахуйн баазын платформыг ашиглан ШХАБ-ын гишүүн орнуудын хуурай бүс нутагт ус хэмнэх хөдөө аж ахуйн чиглэлээр практик хамтын ажиллагааг дэмжих нь" байв. Хуралд ШХАБ-ын Нарийн бичгийн дарга нарын газар, гишүүн орнуудын хөдөө аж ахуйн салбарын удирдлагууд, НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO), Хятад–Төв Азийн механизмын Нарийн бичгийн дарга нарын газар, БНХАУ-ын Гадаад хэргийн яам, Хөдөө аж ахуй, хөдөөгийн асуудал эрхэлсэн яамны өндөр түвшний албан тушаалтнууд оролцож, хуурай бүс нутгийн хөдөө аж ахуйн тулгамдсан асуудлыг хэлэлцэв.

Монгол Улсыг төлөөлж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Т.Жамбалцэрэн оролцов. Тэрбээр Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 76 орчим хувь нь хуурай болон хагас хуурай бүсэд хамаардаг, 112 сая га бэлчээрийн газрын ердөө 45–50 хувь нь усан хангамжтай гэдгийг онцлов. Усны хүрэлцээтэй газарт мал сүрэг олноор төвлөрснөөс бэлчээрийн даац хэтэрч, газрын доройтол хурдасдаг бөгөөд энэ урт хугацааны хүндрэлийг зөвхөн гүний худаг нэмж өрөмдөх замаар шийдвэрлэх боломжгүй гэдгийг тэмдэглэв. Газрын доорх усны нөөц хязгаарлагдмал, худаг байгуулах, эрчим хүч, засвар үйлчилгээний зардал өндөр тул ус хайхаас усаа хэмнэх бодлогод шилжих шаардлагатайг уриаллаа.

Таван жилийн хугацаатай Үндэсний санаачилга

Монгол Улс ус хуримтлуулах технологи ашиглан бэлчээрийн усан хангамжийг сайжруулах үндэсний санаачилгыг боловсруулж байна. Жижиг усан сан, цөөрөм байгуулах, булаг шандыг хамгаалах, алслагдсан бэлчээрийг нар, салхины эрчим хүчээр ажилладаг усан хангамжийн системээр хангах зэрэг байгальд ээлтэй шийдлийг өргөн нэвтрүүлэхээр зорьж байна. Энэ зорилтын хүрээнд ус хуримтлуулах технологиор дамжуулан бэлчээрийн усан хангамжийг сайжруулах 5 жилийн хугацаатай Үндэсний санаачилгыг боловсруулж, газарзүйн мэдээллийн систем (GIS) ашиглан улсын хэмжээнд 500-аас доошгүй боломжит байршлыг тогтоож, говь, хээр, ойт хээр, уулархаг бүсүүдэд 20–30 туршилтын байгууламж барихаар төлөвлөжээ. Туршилтын төслүүд нь аль технологи хамгийн үр дүнтэй, зардал болон малчдад өгөх үр өгөөж ямар байхыг практик дээр тодорхойлж, инженер, техникийн мэргэжилтнүүд, малчдын ур чадварыг бэхжүүлэх, эмэгтэйчүүд, залуучуудын оролцоог дэмжихэд чиглэнэ.

Хуурай болон усны хомсдолтой бүс нутагтай орнуудын хувьд ус бол хязгааргүй нөөц биш тул хэмнэсэн дусал бүр хүнсний үйлдвэрлэл, бэлчээр хамгаалал, хөдөөгийн иргэдийн уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй байдлыг бэхжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулна гэж Т.Жамбалцэрэн хэлэв.

ШХАБ-ын гишүүн орнуудад дөрвөн санал

Төрийн нарийн бичгийн дарга Т.Жамбалцэрэн ШХАБ-ын гишүүн орнуудад хамтын ажиллагааны дөрвөн бодит чиглэл санал болгов. Үүнд: хуурай бүс нутагт үр дүнгээ өгсөн ус хэмнэх технологийг харилцан хуваалцах; Монгол Улсын газар нутаг дээр хамтарсан туршилтын төслүүд хэрэгжүүлэх; инженер техникийн ажилчид, малчдад зориулсан сургалт, мэргэжилтэн солилцооны хөтөлбөр зохион байгуулж хүний нөөцийг хөгжүүлэх; амжилттай туршилтын төслүүдийг төр, хувийн хэвшил, санхүүгийн байгууллагуудын оролцоотойгоор бодит хөрөнгө оруулалтын шатанд шилжүүлэн өргөжүүлэх саналууд багтлаа. Тэрбээр ШХАБ-ын түншүүдтэй хамтран усны сорилтыг инновац, тогтвортой хөдөө аж ахуйн хөгжлийн боломж болгон хувиргахад Монгол Улс бэлэн байгаагаа илэрхийлэв.