Галбын говьд цэцэглэж буй Ханбогд сум

Монгол орны хамгийн том говь болох Галбын говьд Өмнөговь аймгийн Ханбогд сум оршдог. Энэ сум 10 гаруй жилийн өмнө цөөн хүн амтай, дизелиэр тог гаргадаг, тоотой хэдэн дэлгүүртэй жижигхэн суурин байсан бол өдгөө Монголын хамгийн урт засмал замтай, олон улсын нисэх буудалтай сум болжээ.

Ханбогд сумын 1000 хүнд ноогдох аж ахуйн нэгжийн тоо 21 аймаг төдийгүй нийслэлийн зарим дүүргүүдээс ч илүү байна. Энд үйлчилгээний газрууд олноор нээгдэж, халуун кофе, хөвсгөр бялуу, гоо сайхны үйлчилгээ хүртэл бий болжээ.

2010-аад онд Ханбогдод төрийн удирдлагууд ирэхээр "улаан булан" шиг жижигхэн клубт нутгийнхан цуглаж уулзана. Дөчин хүн л суудалтай, үлдсэн нь багтахгүй хаалгаа онгойлгоод зогсдог. Төвийн цахилгаан хангамжгүй, мотор ажиллуулж цахилгаан хэрэглэдэг байлаа. Уг нь тэр үед Ханбогд сум 80 гаруй настай байсан юм.

Ханбогд сумын хүндэт иргэн Г.Батсүх ярихдаа: "Харин урьд шөнө онгоцоор ирж яваад Галбын говьд гэрэлтэй том суурин үүснэ гэж мөрөөдөж явсан минь биелснийг үзээд хоолой руу нэг юм огшоод явчих шиг л боллоо" гэжээ.

Ханбогд сумыг хот болгох төлөвлөгөө гарсан бөгөөд уурхай түшиглэж байгуулсан хотууд уурхайн үйл ажиллагаа зогсмогц эзгүйрч орхигддог гашуун туршлагыг давтахгүйн тулд иргэдийн оролцоог өндөр байлгахыг зорьж байна.

Ханбогдод шинэ сургууль, цэцэрлэг баригдаж, тууз хайчлах ажил тасрахгүй байна. Энд тайван алхах, түгжрэхгүй давхих зам, хүүхдүүд тоглох, хөгшид нарлах талбай, хэрэгтэйгээ авах, сонирхсоноо сонжих газрууд бий. Гэхдээ чих ядраах чимээ, нүд хорсгох утаа байхгүй.

Хилийн суурин эзэнтэй байж, амьдрал буцалж байгааг хараад сэтгэл амрах шиг болов. Монголын хил дээр зэсэн хот сүндэрлэж, улсын хилийг хамгаалсаар байгаасай.

Талбиун говийн тайван намраас холдож, нийслэлд ирэхэд өөрийн эрхгүй дотор бачуурах ажээ.