Төсвийн тодотгол: 1.4 их наяд төгрөгийн зардлыг хэмнэж, хаана чиглүүлэх вэ?

2026 оны төсвийн тодотголыг Засгийн газар наймдугаар сарын 20-нд УИХ-д өргөн мэдүүлсэн. Төрийн зардлыг 1.4 их наяд төгрөгөөр танаж, хэмнэсэн эх үүсвэрийг тэтгэвэр, цалин, боловсрол, хүнсний болон эрчим хүчний тогтвортой байдалд чиглүүлэхээр төлөвлөжээ.

Гэвч тодотголын төсөлд нэгдсэн төсвийн алдагдал 2.048 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 2 хувь байхаар тусгасан нь өмнөх оны бодит гүйцэтгэлээс алдагдал нэмэгдэхээр байгааг харуулж байна. 2025 оны алдагдал 1.028 их наяд төгрөг байсан бол энэ удаад хоёр дахин нэмэгдэх тооцоотой.

Хэмнэлтийг хаана зарцуулах вэ?

Засгийн газраас хэмнэсэн хөрөнгийг дараах чиглэлд зарцуулахаар төлөвлөсөн:

• Ахмадын тэтгэвэр — 196.3 тэрбум төгрөг: 2026 оны арваннэгдүгээр сараас 435 мянган ахмадын суурь тэтгэврийг дунджаар 220 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлнэ.
• Төрийн үйлчилгээний ажилтны цалин — 166.3 тэрбум төгрөг: Арваннэгдүгээр сараас төрийн үйлчилгээний бусад салбарын цалинг 2025 оны суурь түвшнээс 50 хувьд хүргэж жигдрүүлнэ.
• Боловсролын салбар — 674.5 тэрбум төгрөг: Багш, ажилтнуудын цалинг оны эцэс хүртэл бүрэн олгоход дутагдаж буй хэсгийг шийдвэрлэнэ.
• Хүнсний стратегийн нөөц — 150 тэрбум төгрөг: Мах, улаанбуудай, хүнсний ногооны нөөц, хадгалалт, нийлүүлэлтийг тогтворжуулна.
• Эрчим хүч — 200 тэрбум төгрөг: Импортын цахилгааны өртгийн өсөлтийг хэрэглэгчдэд шилжүүлэхгүй байх тарифын татаас болон сүлжээний засвар, шинэчлэлд зарцуулна.

УИХ-ын ээлжит бус чуулган

УИХ-ын ээлжит бус чуулган есдүгээр сарын 7-ны 10:00 цагт эхэлж, зөвхөн төсвийн тодотгол хэлэлцээд есдүгээр сарын 14-нд хаахаар товлогджээ.

Тодотголын хүрээнд дараах хуулийн төслүүдийг өргөн мэдүүлсэн:

• 2026 оны улсын төсөвт өөрчлөлт оруулах;
• Үндэсний баялгийн сангийн 2026 оны төсөвт өөрчлөлт оруулах;
• Нийгмийн даатгалын сангийн төсөвт өөрчлөлт оруулах;
• Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөвт өөрчлөлт оруулах;
• 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027–2028 оны төсөөлөлд өөрчлөлт оруулах.

Төсвийн алдагдал

Тодотголын төсөлд нэгдсэн төсвийн орлого 31.93 их наяд, нийт зарлага 33.978 их наяд, алдагдал 2.048 их наяд төгрөг байхаар тусгасан нь ДНБ-ий 2 хувьтай тэнцэнэ.

Түүнчлэн орон нутгийн төсвийн өмнөх оны ашиглаагүй үлдэгдлийг зарцуулах эрх нээхтэй холбоотойгоор нийт зардал, алдагдлыг 998 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх санал орсон байна.

2027 онд алдагдлыг ДНБ-ий 1.5 хувь, 2028 онд 1 хувь хүртэл бууруулах дунд хугацааны зорилт тавьжээ.

Ийнхүү тодотгол нь алдагдлыг бууруулах бус, төрийн зардлыг танаж, зайлшгүй шаардлагатай зардлуудыг санхүүжүүлэх, алдагдлыг тодорхой түвшинд барих зорилготой гэж харж болно.