Робинзон Крузогийн бодит түүх: Шотланд далайчин Александр Селькиркийн адал явдал

Английн нэрт зохиолч Даниел Дефогийн “Робинзон Крузо” роман нь олон жил далайд аялсан шотланд эр Александр Селькиркийн амьдралын түүхээс санаа авч бичигдсэн нь олонтаа яригддаг. Тэрээр Шотландын Ларго хотод гуталчны гэр бүлд төрж, 16 нас хүртлээ эцгийнхээ мэргэжлийг өвлөхөөр бэлтгэгдэж байв. Гэвч түүний тайван бус зан нь түүнийг гэрээсээ зугтаж, анх тааралдсан хөлөг онгоцонд багийн гишүүнээр элсэхэд хүргэсэн.

1703 онд Селькирк Өмнөд Америк руу экспедиц хийх Уильям Дампиерын флотын “Сенк Пор” хөлөг онгоцонд ахмадын туслахаар ажиллаж байв. Испаничуудтай хийсэн тулалдааны дараа ахмад Томас Страдлинг хөлөг онгоцыг үргэлжлүүлэхийг шаардахад Селькирк эсэргүүцэж, түүнийг эзэнгүй арал дээр буулгахыг хүссэн байна. Ингээд тэрээр Чилийн эргээс 640 км зайд орших Мас-а-Тиерра арал дээр ганцаараа үлдсэн.

Селькирк цахиур буу, дарь, хутга, сүх, навигацийн багаж, Библи зэргээр хангагдсан байв. Эхэндээ тэр далайн нялцгай биетээр хооллож байсан ч удалгүй арлын зэрлэг ямаануудыг гаршуулж, тэдний сүүг хэрэглэх болж, ямааны арьсаар хувцас хийжээ. Мөн Библийг чангаар унших нь хүний яриагаа мартахгүй байх түүний арга байсан. Нэгэн өдөр Испанийн хөлөг онгоцууд ойртсон ч Селькирк олзлогдохоос эмээж арлын гүнд нуугдсан байна.

1709 оны 2-р сарын 1-нд ахмад Вудс Рожерсын удирдсан Английн “Duke” хөлөг онгоц арлын ойролцоо ирж, Селькиркийг аварчээ. Эх орондоо буцаж ирээд тэрээр архины газруудад зочилж, адал явдлынхаа тухай дэлгэрэнгүй ярьдаг байв. Удалгүй тэрээр Хатан хааны тэнгисийн цэргийн флотод дэслэгчээр элсэж, дахин аялалд гарсан. 1721 онд Баруун Африкийн эрэг рүү явсан экспедицийн үеэр “Веймут” хөлөг онгоцон дээр нас барж, далайд оршуулсан.

Сонирхолтой нь Дефогийн зохиол 1719 онд буюу Селькиркийг амьд байх үед хэвлэгдсэн бөгөөд өнөөдөр Мас-а-Тиерра арлыг Робинзон Крузогийн арал гэж нэрлэдэг. Түүний хөрш аралд нь далайчны дурсгалд зориулж Александр Селькиркийн нэрийг өгсөн байна.