П.Мягмардорж: Монтенегро — жижиг улсын геополитикийг судлах сонирхолтой кейс

Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургуулийн ахлах багш, доктор П.Мягмардорж Монтенегрог “газрын нутаг, хүн амын хувьд жижиг ч стратегийн хувьд жижиг биш улс” гэж тодорхойлж байна. Түүний хэлснээр, Адриатын тэнгисийн эрэг, Балканы стратегийн уулзвар дээр оршдог Монтенегрогийн нутагт Серби, Орос, Европын холбоо, НАТО зэрэг олон талын ашиг сонирхол огтлолцдог.

Монтенегро 2006 онд тусгаар тогтнолоо зарлаж, тухайн оныхоо арваннэгдүгээр сард Монгол Улстай дипломат харилцаа тогтоосон. Дипломат харилцааны 20 жилийн ойн хүрээнд Монтенегрогийн Ерөнхийлөгч Яков Милатович Монгол Улсад есдүгээр сард төрийн айлчлал хийхээр товлогджээ.

П.Мягмардорж Монтенегрогийн геополитикийн хамгийн чухал онцлогийг газарзүй, түүхийн огтлолцол гэж үзэж байна. Тэрбээр “Нэг улсын дотор түүхэн ялгарал ба өнөөгийн геополитикийн чиг баримжаа хоёр зэрэгцэн оршиж байна” гэв. Монтенегро НАТО-гийн гишүүн, Европын Холбоонд элсэх зорилготой ч Сербитэй түүх, хэл, шашин, соёлын гүн холбоогоо хадгалсаар байгааг тэрбээр онцолсон.

“2017 онд НАТО-д элссэнээр Монтенегро аюулгүй байдлаа зөвхөн өөрийн цэргийн чадавхаар бус, хамтын батлан хамгаалалтын институцээр баталгаажуулах сонголт хийсэн” гэж тэрбээр дурдав. Мөн “Жижиг улс том гүрэн болох гэж оролдохоос илүү том институцийн нэг хэсэг болох замаар аюулгүй байдлаа нэмэгдүүлж болно” гэжээ.

Монтенегрог “Сербийн эсрэг улс” гэж ойлгох нь буруу гэдгийг П.Мягмардорж онцолсон. “Тусгаар тогтнол, үндэсний ялгарлаа бий болгосон ч Сербитэй түүх, соёлын гүн холбоогоо хадгалсан улс” гэж тодорхойлов. Тэрбээр Оросын хүчин зүйлийн тухайд “Түүхэн ойр байдал улс орны өнөөгийн стратегийн сонголтыг автоматаар тодорхойлдоггүй” гэж дүгнэв.

Түүний яриагаар, Монтенегрогийн эдийн засгийн гол тулгуур нь аялал жуулчлал. Харин энэ салбар гадаадын жуулчин, хөрөнгө оруулалтаас өндөр хамааралтай бөгөөд эдийн засгийн нээлттэй байдал нь боломж, эмзэг байдлыг зэрэг дагуулдаг гэв.

П.Мягмардорж Монтенегрогийн гол дотоод асуудлуудыг гурваар нэрлэв. Үндэстний ижилсэл ба ялгарлын асуудал, төрийн тогтолцоо ба хуулийн засаглал, эдийн засгийн гадаад хамаарал. “Төрийн институцийн чанар, хууль дээдлэх ёс, авлигатай тэмцэх зэрэг дотоод шинэчлэл зайлшгүй шаардлагатай” гэж байна.

Монтенегрог Монголтой шууд зүйрлэх боломжгүй ч, “том гүрнүүдийн дунд жижиг улс өөрийн стратегийн субъект чанарыг хэрхэн хадгалах вэ” гэсэн асуулт нь төстэй гэж П.Мягмардорж үзэж байна. “Арга нь өөр боловч асуулт нь төстэй” гэв.

Тэрбээр Монтенегрогийн туршлагаас сурах зүйлийн тухайд “Жижиг учраас сонголтгүй биш, жижиг учраас сонголтоо илүү олон болгох шаардлагатай” гэсэн дүгнэлтийг онцолсон. Монгол ч мөн адил олон улсын байгууллага, олон талт дипломат ажиллагаа, гуравдагч хөршийн харилцаа, эдийн засгийн төрөлжилтөөр стратегийн орон зайгаа нэмэгдүүлэх боломжтой гэжээ.

“Монтенегро бол газар нутгаараа жижиг боловч түүх, үндэстний ялгарал, геополитикийн сонголтоороо том асуулт тавьдаг улс” гэж П.Мягмардорж эцэст нь тодорхойлов. “Улсын хэмжээ өөрөө хувь заяаг тодорхойлдоггүй” гэдгийг тэрбээр дурдаж, “Жижиг улсын ирээдүй газарзүйгээ хэрхэн ойлгож, түүхээ хэрхэн ашиглаж, ямар институцийн орон зайд өөрийгөө байршуулж, стратегийн сонголтоо хэр тууштай хэрэгжүүлж байгаагаас ихээхэн шалтгаална” гэж дүгнэв.