Ө.Шижир: Төрийн өмчит нэг компанид ажилдаа очдогүй 24 хүн цалин авдаг

УИХ дахь Ардчилсан Намын бүлгийн ээлжит хурлаар хэлэлцсэн асуудлын талаар УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир мэдээлэл өглөө.

Тэрбээр төрийн өмчит компаниудын худалдан авалт, хяналт шалгалт болон бусад үйл ажиллагааг 2016-2026 оны хооронд хянан шалгах түр хороо байгуулах санаачилга гаргаснаа сануулж, энэ санаачилгыг АН-ын бүлэг дэмжсэн гэв. Бэлэн болмогц УИХ-ын даргад тов тогтоолгох бичгээ өгөхөөр ажиллаж байна.

Төрийн өмчит компаниудад улсын төсвөөс хэд дахин өндөр урсгал зардал, хөрөнгө оруулалт тавьж, нийгмийн чанартай төсөл хөтөлбөрийг их наядаар санхүүжүүлдгийг тэрбээр онцлов.

ЗГХЭГ-ын дэд даргын саяхан мэдээлснээр нэг жилд 20 орчим их наяд төгрөгийг улсын төсвөөс гадуур захиран зарцуулж байна. Зөвхөн 2025 онд Засгийн газраас өргөн барьсан хуулиар 508 аж ахуйн нэгж тайлан хүргүүлээгүй, нэг төгрөгийн орлого олохын тулд 5-8 төгрөгийн зардал гаргаж байгааг тэрбээр дурдав.

Ө.Шижир энэ нөхцөл байдлыг улс төрийн намын санхүүжилт, хувь улс төрчийн өөрийгөө сурталчлах зүйл рүү зарцуулагдаж буй төсөв гэж үзэж байгаагаа илэрхийлэв. Жишээ нь Эрдэнэс Монгол компани Чингис хаан баялгийн сан болохоосоо өмнө зөвхөн нэг жилд 480 орчим сая төгрөгийг сурталчилгаанд зарцуулсан бөгөөд энэ компанид ийм зардал огт хэрэггүй гэлээ.

Нээлттэй мэдээллийн сангаас сүүлийн 10 жилийн зарлагдсан тендерийн мэдээллийг татаж үзэхэд 127,194 тендер давхардсан тоогоор зарлагдаж, 133.1 их наяд төгрөгийн худалдан авах ажиллагаа зарлагдсан байна. Үйл ажиллагааны зардлыг тооцвол үүнээс 2.5 дахин өндөр буюу 250 орчим их наяд төгрөгийг үйл ажиллагааны зардалд зарцуулсан гэв.

Тендер, худалдан авалтыг сонгуулийн циклээр авч үзвэл 2016-2020 оны хооронд 36,753 худалдан авалт зарлагдаж байсан бол 2020-2024 оны хооронд 56 их наяд төгрөгийн худалдан авалт зарлагдсан байна. Ийм учраас төрийн өмчит компаниудад улс төрчид өөрсдийн төлөөний хүнээ тавьдаг гэж тэрбээр үзэж байна.

Төрийн өмчит компанийн удирдлагыг томилох, хөрөнгийг захиран зарцуулах эрхтэй болох учраас нэг хоног ч хамаагүй сайд хийхийн төлөө тачаадах болсон гэлээ.

Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд дунджаар 22 яам 9.6 их наяд төгрөгийн худалдан авалтын тендер зарласан бол төрийн өмчит компаниуд 56.7 их наяд, орон нутгийн өмчит компаниуд 3.4 их наяд, бусад төрийн байгууллагууд 63 их наяд төгрөг буюу нийт 133 их наяд төгрөгийг худалдан авалтад зарцуулжээ.

Тодорхой төрийн өмчит компаниас ирсэн мэдээллээр зөвхөн нэг компанид ажилдаа очдоггүй хэр нь цалин авдаг 24 хүн байгаа бөгөөд тэдний цалин хамгийн багадаа 3.5 сая төгрөг байна. Энэ мэт асуудлыг ил тод ярих шаардлагатай гэж Ө.Шижир хэлэв.