ЖДҮХ сангийн олгосон зээлийн тал нь эргэн төлөгдөхгүй байна

Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн салбарт төрөөс олгож буй дэмжлэг, урамшуулал, зээлийн хүүгийн татаасын хэрэгжилтийн талаарх ерөнхий хяналтын сонсгол Төрийн ордонд болж байна.

Сонсголын үеэр Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх санд олгосон хоёр төгрөг тутмын нэг нь хэвийн бус төлөлттэй байгааг шинжээч мэдээлэв.

ЖДҮХ сан 2009 оноос эхлэн нийт 267.2 тэрбум төгрөгийн зээлийг хүүгийн хөнгөлөлттэй нөхцлөөр иргэн, аж ахуйн нэгжид олгожээ. Сангаар дамжуулан олгосон хоёр төгрөгийг ЖДҮХ сан буцаан төвлөрүүлэх ёстой байдаг ч авлага хэлбэрээр түгжигдэж, эдийн засгийн эргэлтэд орохгүй байна.

ЖДҮХ сангийн санхүүгийн тайланд Үндэсний аудитын газраас хийсэн дүгнэлтээр 2019 онд нэг удаа зөрчилгүй дүгнэлт авсан бол 2017 онд сөрөг дүгнэлт, 2018 онд дүгнэлт өгөхөөс татгалзаж байжээ. Бусад жилүүдэд хязгаарлалттай дүгнэлт авч байсан байна.

Сүүлийн 10 жилийн аудитын шалгалтаар зээлийн эргэн төлөлт, авлагын данстай холбоотой нийт 484.4 тэрбум төгрөгийн зөрчил илэрсэн. Сангийн 2025 оны 12 дугаар сарын 31-ний байдлаарх санхүүгийн тайланд 195.5 тэрбум төгрөгийн авлага бүртгэгдсэн бөгөөд 51.4 хувь буюу талаас илүү нь хугацаа хэтэрсэн, хэвийн бус, эргэлзээтэй, муу зээлийн ангилалд шилжсэн байна.

Дэмжлэг олгож байгаа тогтолцоог засаж сайжруулахгүй бол дараах үр дагаврууд үүсэх эрсдэлтэй байна гэж шинжээчдийн зүгээс үзсэн байна.

• Зөрчилтэй иргэн, ААН-үүд дахин дэмжлэгт хамрагдсанаар хяналтгүй дэмжлэгийн хэмжээ өснө.
• Аливаа эрсдэлийг санхүүжүүлэх дарамт ихсэж төсвийн ачаалал өснө.
• Бодит ахиц гарсан эсэх нь тодорхойгүй бол салбарын хөгжилд сөргөөр нөлөөлнө.
• Авлага, алданги улам өсөж, хариуцлагагүй байдал нэмэгдэнэ.
• Улмаар өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсөж, иргэдийн худалдан авах чадвар муудна.