Хөгжлийн банкны хэргийг буцаасан Дээд шүүхийн шийдвэрийг хууль зөрчсөн гэж 14 өмгөөлөгч үзэж байна

Улсын дээд шүүхийн үйл ажиллагаа хууль зөрчсөн гэж үзэж, өмгөөлөгчид Ерөнхий шүүгч Ц.Цогтод өргөдөл гаргасан талаар өнөөдөр мэдээлэл хийлээ.

Монгол Улсын дээд шүүхийн Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны 2024 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдрийн тогтоолоор Хөгжлийн банкны гэх тодотголтой хэрэгт зарим хүмүүсийн холбогдох хэсгийг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан байна.

Өмгөөлөгч Н.Ариунболд энэ шийдвэрийг «хууль зөрсөн үйл ажиллагаа» гэж үзэж, хүчингүй болгохыг хүссэн. Тэрээр «Улсын дээд шүүх маш том толгой гаргаж хууль дээгүүр давж алхаад анхан шатны шүүх рүү буцаасан үйл ажиллагаа болж байна» гэж хэлсэн.

Тэрээр цааш нь «Шүүгч хүн хуулийг буруу гэж үзэж хуульд захирагдахгүй байж болохгүй. Тухайн хууль нь биелүүлэх боломжгүй, Үндсэн хууль зөрчсөн гэж үзвэл л шүүх тухайн асуудлыг Үндсэн хуулийн цэцэд гаргадаг» гэж мэдэгдсэн.

Хуулийн өөрчлөлт

2021 оны дөрөвдүгээр сарын 8-ны өдөр УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр, Б.Пүрэвдорж, Ц.Сандаг-Очир нарын санаачилсан хуулийг баталсан. Уг хуулиар Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан, Улсын дээд шүүх хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах эрх хэмжээг хүчингүй болгосон.

Уг хуулийг хуульчдын дунд Б.Энхбаярын хууль гэж нэршдэг. Б.Энхбаяр гишүүн өөрөө «нэг бол ялла, нотлогдохгүй бол цагаатга» гэсэн үзэл баримтлалтайгаар санаачилсан гэж тайлбарлаж байсан.

2022 оны зургаадугаар сарын 3-ны өдөр уг хууль батлагдсанаар Улсын дээд шүүх болон давж заалдах шатны шүүх хэргийг ахин хэлэлцүүлэхээр буцаах эрх хэмжээгүй болсон.

Хуулийн зорилгыг «Иргэдийг олон сар, жилээр цаг наргүйгээр мөрдөн байцаалтын болон шүүхийн шатанд хадаж хатаан залхаан цээрлүүлдэг ажиллагааг зогсоож, шалгагдсан хэргийнхээ хүрээнд нотол. Буруугүй бол цагаатга. Дахин дахин Дээд шүүхээс заавал яллаад ир гэдэг байж болохгүй» гэж тайлбарласан.

Гэтэл өнөөдрийн шүүхийн практикт эрүүгийн хэргүүд дээд шүүхээс дахин хэлэлцүүлэхээр буцаагдаж байгаа тул өмгөөлөгчид өргөдөл гаргаж байна.

Хэрэв Улсын дээд шүүхийн шийдвэр хуульд харшилбал Улсын дээд шүүх өөрөө авч үзээд хүчингүй болгоно гэж Үндсэн хуульд заасан байдаг. Иймд Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчид өргөдөл гаргаж байна

Н.Ариунболд мөн «Б.Энхбаярын гэх уг хуулийг биелүүлэх боломжгүй байна гэж үзсэн бол энэ асуудлаа Үндсэн хуулийн цэцэд тавих ёстой байтал хууль дээгүүр давж алхаад анхан шат руу буцааснаас үүдэж энэ хэрэг дахин дахин 4-5 жил үргэлжлэх шинжтэй байна» гэж үзэж байна.

Өргөдөлд нийт 14 өмгөөлөгч гарын үсэг зурсан. Нэг хэрэг дээр гарч байгаа тохиолдол ч гэсэн шүүхийн практик дээр Улсын их хурлаас баталсан хуулийг Улсын дээд шүүх хэрэгжүүлэхээ больсон нь хэвийн зүйл болсон гэдгийг өмгөөлөгчид онцолсон.