Германы Саксони-Анхальт мужид AfD нам 43.8 хувийн санал авч түрүүлэв

Германы зүүн хэсгийн Саксони-Анхальт мужид есдүгээр сарын 6-нд болсон орон нутгийн сонгуулиар хэт барууны үзэлтэй «Германы төлөөх альтернатив» (AfD) нам 43.8 хувийн санал авч, 83 суудалтай мужийн парламентын 39 суудлыг эзэлжээ. Харин төв-барууны Христийн ардчилсан холбоо (CDU) 17.2 хувь буюу 15 суудал, Социал демократ нам (SPD) 9.3 хувь буюу 10 суудал, Ногоон нам 8.9 хувь буюу 10 суудал, «Зүүн» нам 8.6 хувь буюу 9 суудал авсан байна.

AfD үнэмлэхүй олонх болоход ердөө 3 суудал дутсан тул дангаараа засгийн газар байгуулах боломжгүй гэж DW онцолсон байна.

Мужийн сонгууль яагаад чухал вэ

Герман 16 бие даасан мужаас бүрддэг бөгөөд мужийн сонгууль нь гурван чиглэлээр стратегийн ач холбогдолтой. Нэгд, мужийн засгийн газрын төлөөлөгчдөөс бүрддэг Бундесрат буюу парламентын Дээд танхим нь Холбооны түвшний хууль, татварын бодлогыг батлах эсвэл гацаах эрхтэй. Хоёрт, хууль сахиулах байгууллага, боловсролын систем, соёл, цагаачдыг орон байраар хангах, нутаг буцаах асуудлыг Холбооны засгийн газар биш, мужийн засгийн газар хариуцдаг. Гуравт, мужийн сонгууль нь тухайн үед засаг барьж буй Холбооны Канцлер болон түүний эвслийн бодлогод иргэд ямар үнэлгээ өгч буйг харуулдаг «итгэлцлийн хэмжүүр» болдог.

Саксони-Анхальтын дүн нь одоогийн төв засгийн газрын нэр хүнд Зүүн Германд унасныг баталж, Канцлер Фридрих Мерцийн намыг «сууриар нь ганхуулахад нөлөөлсөн» үйл явдал болсон гэж Германы болон Өрнөдийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд тэмдэглэж байна.

AfD дангаараа засгийн газар байгуулж чадахгүй нь бодитой ч, Германы орон нутгийн сонгуульд үндэсэрхэг, хэт барууны нам тэргүүн байранд орж, олонх болж байгааг Өрнөдийн ертөнц даяараа «сүржигнэж» байгаа нь түүхэн, геополитик, стратегийн гүнзгий шалтгаантай хэмээн France Press агентлаг тэмдэглэжээ.

Дэлхийн II дайны дараа буюу нацист Германы сүйрлээс хойш анх удаа Герман улсад хэт барууны, үндэсэрхэг нам мужийн сонгуульд ялалт байгуулж байгаа нь ноцтой анхаарах асуудал болж байна. Германы тагнуулын албанаас AfD-ийн зарим мужийн салбарыг, жишээ нь Тюрингийн Бьёрн Хёккег «Ардчилалд аюул учруулах магадлалтай баруун жигүүрийн экстремистүүд» гэж албан ёсоор ангилсан байдгийг The Guardian мэдээлсэн байна.

Христийн ардчилсан холбоо, Социал демократ намууд AfD-тай хэзээ ч хамтарч засгийн газар байгуулахгүй гэж «гал хамгаалагч хана» босгосон ч, сонгогчдын 30-40 хувийн саналыг авч эхэлснээр бусад намууд тэднийг гацаахын тулд хоорондоо үзэл бодол нийцэхгүй хэт зүүн, төв намуудтай хүчээр эвсэл байгуулахаас өөр аргагүйд хүрч байна. Энэ нь Германы улс төрийг тогтворгүй болгох өндөр магадлалтай гэж үзэж байна. Мөн мужийн парламентын суудлын гуравны нэгээс дээш хувийг авснаар AfD Үндсэн хуулийн шүүгчдийг томилох, төсөв батлах зэрэг чухал шийдвэрийг ганцаараа блоклох эрх зүйн чадамжтай болжээ.

Олон улсын байр суурь

АНУ-ын Дэд ерөнхийлөгч Ж.Д.Вэнс болон Дональд Трампын хүрээллийнхэн, тухайлбал Илон Маск AfD намыг ил тод дэмжиж баяр хүргэсэн нь дуулиан болсон. Ж.Д.Вэнс Мюнхений аюулгүй байдлын бага хурал дээр Европын удирдагчдыг «Ардынхаа дуу хоолойг сонсохгүй байна, AfD-ийн эсрэг хиймэл хана босгож, сонгогчдын хүсэл зоригийг цензурдахаа зогсоо» гэж шүүмжилж байсан. Д.Трампын засаг захиргаа ЕХ болон НАТО-г өөрчлөх төлөвлөгөөтэй байдаг бөгөөд ЕХ-г дотроос нь сулруулах, цагаачлалын эсрэг зогсох AfD шиг намуудыг дэмжсэнээр ирээдүйд Европтой өөрсдийн нөхцөлөөр харилцахад хялбар болно гэж үздэг.

ЕХ-ны болгоомжлолын гол шалтгаан нь AfD нам Украинд зэвсэг нийлүүлэхийг эрс эсэргүүцэж, Оросын эсрэг хоригийг цуцлахыг шаарддагтай холбоотой. ЕХ-ны хамгийн том донор, нөлөө бүхий улс болох Герман дотроосоо суларч, Оросыг дэмжсэн бодлого руу хазайвал ЕХ-ны нэгдмэл байдал нурахад хүрнэ хэмээн Брюссель ноцтой болгоомжилж байна.

Францын либералууд, Польшийн засгийн газар үр дүнг «Европын аюулгүй байдалд заналхийлж буй дотоодын том аюул» гэж нэрлэсэн бол Унгарын Виктор Орбан зэрэг баруун жигүүрийн удирдагчид баярлан хүлээж авсан байна.

Герман улс дотроо Баруун, Зүүн гэж хоёр хуваагдчихаад байгаа ажээ. Сонгууль болсон Дорнод мужууд буюу хуучин коммунист Герман эдийн засгийн хувьд баруун мужуудаасаа хоцрогдсон, залуучууд нь дайжсан, сүүлийн жилүүдэд ирсэн цагаачдаас болж соёлын шоконд орсон тул AfD-ийг «аврагч» мэтээр дэмжиж байгаа бол Баруун мужууд болон Берлин зэрэг том хотуудын иргэд AfD-ийг «нео-нацистууд» гэж үзэн, тэднийг эсэргүүцсэн сая сая иргэдийг хамарсан жагсаалыг Герман даяар өрнүүлээд байна. Тэд AfD-ийн ялалтыг Германы олон улсын нэр хүнд, эдийн засагт асар хортой гэж үзэж байна.

Уламжлалт намуудын тактик

Уламжлалт намууд AfD-ийг сонгуулиар бус, хууль эрх зүй болон төрийн институтийн хүчээр дарах хоёр тактик баримталж байна гэж DW тэмдэглэжээ. Нэгд, AfD-ыг Үндсэн хуулийн хүрээнд хуулиар хориглох санал хөндөгдөж байгаа бөгөөд Германы Үндсэн хуулиар аль нэг нам улс орны ардчилсан дэг журмыг устгах, нацист үзлийг сэргээх зорилготой нь нотлогдвол үйл ажиллагааг нь бүрмөсөн хориглох заалттай. Канцлер асан Олаф Шольцын Социал демократ нам болон Ногоон намын зарим гишүүд энэ заалтыг эш үндэслэн Үндсэн хуулийн шүүхэд гомдол гаргахаар гарын үсэг цуглуулах үйл явцыг эхлүүлээд байна. Харин Христийн ардчилсан холбоо үүнд болгоомжтой хандаж, хэрэв шүүх дээр хангалттай баримтаар нотолж чадахгүй бол AfD-г «хохирогч» мэт харагдуулж, сонгогчдын дунд нэр хүндийг нь улам өсгөх эрсдэлтэй гэж үзэж байна.

Хоёрт, намыг бүрэн хориглож чадахгүй бол тэдний авдаг Холбооны төсвийн санхүүжилтийг зогсоох гарц байна. Германд намууд сонгуульд авсан саналын суудлын тоогоор төрөөс санхүүжилт авдаг тул уламжлалт намууд хуульд өөрчлөлт оруулж, «экстремист» гэж ангилагдсан намуудад Холбооны төсвөөс санхүүжилт олгохыг хориглох замаар AfD-ийн санхүүгийн чадамжийг сулруулахыг оролдож байна.

Холбооны түвшний байдал

2025 оны хоёрдугаар сард Олаф Шольцын засгийн газар задарсны улмаас Германд Бундестагийн ээлжит бус сонгууль болж, Фридрих Мерц тэргүүтэй консерватив CDU/CSU нам ялалт байгуулж, тэрбээр Канцлераар ажиллаж байна.

Олон улсын судалгааны байгууллагуудын дүгнэлтээр CDU/CSU 31-33 хувийн дэмжлэгтэй тэргүүлж, AfD 17-19 хувь буюу улсын хэмжээнд хоёрдугаар байранд, SPD 14-15 хувийн саналтайгаар түүхэн дэх хамгийн бага түвшинд бичигдэж, Ногоон нам болон Либералууд (FDP) 5-10 хувийн хооронд хэлбэлзэж байна. AfD холбооны хэмжээнд хоёрдугаар байранд орж, Бундестагт том фракц байгуулж орох магадлал өндөр ч засагт хамтрах боломж хязгаарлагдмал байна.

Хамгийн өндөр магадлалтай хувилбараар CDU одоогийн засаг баригч SPD болон Ногоон намтай хамтран шинэ засгийн газар байгуулах бөгөөд тэд үзэл бодол зөрчилддөг ч AfD-г засагт оруулахгүйн тулд хүчээр нэгдэхээс өөр аргагүй болно. Хэрэв уламжлалт намууд суудалдаа хүрч чадахгүй бол консерватив үзэлтэй намуудын зарим гишүүд нууцаар AfD-тай тохиролцож, цөөнхийн засгийн газрыг дэмжих хувилбар яригдаж эхэлнэ. Энэ нь Германы түүхэнд «гал хамгаалагч хана» бүрэн нурсныг илтгэх хамгийн аюултай цэг гэж үзэж байна.

Берлиний сонгууль

2026 оны есдүгээр сарын 20-нд болох Берлин хотын орон нутгийн сонгууль онцгой анхаарлын төвд байна. Урьдчилсан судалгаагаар «Зүүн» (Die Linke) нам 21-22 хувийн саналаар тэргүүлж байгаа бөгөөд хэрэв энэ хэвээрээ ялбал Берлин хотын түүхэнд анх удаа тус намаас Хотын дарга сонгогдох боломж бүрдэнэ. Одоогийн эрх баригч CDU нам 20 орчим хувийн дэмжлэгтэй удаалж байгаа нь өмнөх 2023 оны сонгуулиар авч байсан 28.2 хувийн саналтай харьцуулахад нэлээд унасан үзүүлэлт юм. Одоогийн Хотын дарга Кай Вегнер эрчим хүчний тасалдлын үеэр гаргасан алдаанаасаа болж нэрээ татсан тул тус намаас Санхүүгийн сенатч Стефан Эверс өрсөлдөж байна.

Хэт барууны AfD нам 17-18 хувийн саналтайгаар гуравдугаар байранд хүчтэй орж ирэх магадлалтай. Энэ нь тэдний хувьд Берлинд урьд өмнө байгаагүй өндөр амжилт боловч уламжлалт намууд тэдэнтэй эвсэхээс татгалздаг тул засагт орох магадлал бараг тэгтэй тэнцүү байна. Ногоон нам 16 хувь, SPD 12 хувийн саналтай байгаа бөгөөд одоогийн CDU болон SPD намын хамтарсан эвсэл цаашид олонх болж чадахгүй байх магадлалтай. 2025 оны ээлжит бус сонгуулийн дараа байгуулагдсан парламентын бүрэн эрхийн хугацаа дуусгавар болсноор дараагийн том сонгууль 2029 оны гуравдугаар сард болохоор товлогдсон байна.